|
بازهم پیشروی
چپ!
درسهایی از تظاهرات 9 اوت
 مصطفی صابر
تظاهرات جهانی 9 اوت برای آزادی محمود
صالحی و منصور اسانلو یک پیشروی مسلم دیگر
برای چپ در ایران بود. (1) راست ، از بی
بی سی گرفته تا دوم خردادی های چپ، خیلی
کوشیدند تا دامنه این حرکت را محدود کنند،
انواع حقه بازیها و فرقه گرایی ها و تنگ
نظری ها هم این وسط بیرون زد که بعضا
اشاره میکنیم، اما علیرغم اینها تظاهرات
جهانی 9 اوت یک پیشروی سیاسی مسلم برای
سوسیالیسم و طبقه کارگر و حزبش در ایران و
یک قدم مهم در مبارزه مردم ایران علیه
جمهوری اسلامی بود. بگذارید با یک تصویر
شروع کنیم.
"پیشرفت های کارگری"
با
دختر جوانی از تهران که تازه دبیرستان را
تمام کرده و جدیدا با سازمان جوانان
کمونیست مرتبط شده است صحبت میکردم.
برنامه شب 9 اوت (18 مراد) تلویزیون
انترناسیونال را دیده بود و بشدت سرحال
آمده بود. از یک طرف از فضای سنگین و
پلیسی تهران که حتی راه رفتن در خیابان را
غیر ممکن کرده است با ارائه تصاویری تکان
دهنده شکوه میکرد و از طرف دیگر یک در
میان میگفت از "پیشرفت های کارگری" خیلی
خوشحالم. تصورش را بکنید چند میلیون نفر
در ایران نظیر این رفیق جدید ما آنشب 18
مرداد از تلویزیون های چپ و راست
اپوزیسیون، ویس آو امریکا و بی بی سی و
رسانه های دیگر خبر این تظاهرات جهانی را
شنیده و متوجه این "پیشرفت های کارگری"
شدند؟
درست
است، اکنون جدالی بین راست و چپ و جنبش
های اجتماعی مختلف در ایران درگرفته است
تا هریک این "پیشرفت های کارگری" را مطابق
منفعت خود معنی کند. راست میکوشد حرکت
کارگران را در "سندیکالیسم" و "جنبش پرو
دمکراسی" و خلاصه چهارچوبه قابل هضم برای
بورژوازی محدود کند. میکوشد این به اصطلاح
سندیکالیسم (و در واقع دوم خرداد از نوع
چپ و کارگری!) را در برابر رادیکالیسم
سوسیالیستی کارگران قرار دهد. اما کسی
دیگر نمی تواند نفس این "پیشرفت های
کارگری" را نبیند. و این "دیدن" دیگر در
حد فعالین و ناظرین سیاسی نیست. بلکه توده
وسیع مردم دارند آنرا نه فقط از رسانه های
چپ که خود رسانه های راست می بینند.
یادمان
نمی رود که همین چند سال پیش بعد از آنکه
کلی تلاش کردند تا سید خندان و اصلاحاتش
را به خورد مردم بدهند و نتوانستند، چقدر
خرج کردند و چه قدرت رسانه ای به کار
افتاد تا یک خانم نیمه محجبه و نیمه
مسلمان و البته حقوق بشری را به عنوان
"سمبل زن مسلمان" و "بانوی ایران" به زور
جایزه نوبل به خورد مردم بدهند. بازهم کسی
نپذیرفت. حالا همان مردم دارند می بینند
در اوج بگیر و ببند و اعدام و سنگسار
جمهوری اسلامی این چپ و کارگر و کمونیست
است که حرف دارد و عمل میکند. تظاهرات بین
المللی میگذارد و شعار آزادی صالحی و
اسانلو و همه زندانیان سیاسی در دهها شهر
مختلف جهان طنین می اندازد.
تظاهرات 9 اوت یک قدرتمنایی انکار ناپذیر
چپ و کارگر و مشخصا کمونیسم کارگری در سطح
سیاست به معنای وسیع کلمه چه در ابعاد
داخلی و چه ابعاد بین المللی بود. و نکته
بسیار مهم این است که این قدرت نمایی
سمپاتی وسیع مردم را با خود دارد و امید
مردم به چپ و توان اش برای تغییر اوضاع را
تقویت میکند. اگر چپ تا کنون پیشروی خود
را در جا انداختن شعارهایش نظیر آزادی و
برابری و یا حرکات و اجتماعات معین نظیر
16 آذر و 8 مارس و اول مه و تظاهرات
معلمان و خواندن سرود انترناسیونال در
اجتماعات مختلف نشان داده است، با تظاهرات
9 اوت قدرت بین المللی و بدست گرفتن
ابتکار عمل در صحنه سیاست به معنای وسیع
را به نمایش میگذارد. این مهمترین وجه
تظاهرات 9 اوت در رابطه با اوضاع ایران
بود.
جالب
است که همین وجه تعیین کننده تظاهرات 9
اوت از جانب چپ حاشیه ای و منزوی و شکست
طلب نیز به انحاء گوناگون مورد بی اعتنایی
قرار میگرد و یا در دعواهای فرقه ای مخدوش
میشود. این فقط به کسانی که دائم میگویند
"راست دست بالا دارد" و همیشه هم کشان
کشان (و خوشبختانه!) به دنبال چپ کشیده
میشوند، محدود نیست. طیف وسیعتری از به
اصطلاح چپ میکوشد در دوره عروج سیاسی
کارگر و پیشروی چپ خود را صاحب آن کند.
کسانی که در دوره خاتمی آشکار و پنهان
سینه اصلاحات میزدند امروز سوپر سوسیالیست
شده اند و کارگر کارگر میکنند و میخواهند
صاحب جنبشی شوند که دقیقا با پس زدن آنها
رشد کرده است. و هنوز هم برای پیشروی خود
باید ندانم کاری ها و تنگ نظری ها سنگ
اندازیهای اینها را کنار بزند.
اما
بررسی برخورد چپ حاشیه ای و دوم خردادی به
9 اوت را به فرصت بعدی میگذرایم و در هر
حال لازم است ابتدا ببینیم راست با این
"پیشرفت های کارگری" چه برخوردی دارد.
"سندیکالیسم" و سوسیالیسم
خط
اصلی راست جامعه، چه جنبش ناسیونالیسم
پروغرب و چه جنبش ملی اسلامی بورژوازی
ایران، در مقابل آکسیون 9 اوت این بود که
این حرکت را به یک اعتراض صنفی - کارگری
محدود کند و آنرا در چهارچوبه سندیکالیسم
قرار دهد و حداکثر آنرا به عنوان وجهی از
جنبش پرو دمکراسی و حقوق بشری تعریف کند.
راست البته دلائل خوبی هم برای این کار
داشت. این تظاهرات به فراخوان دو اتحادیه
کارگری جهانی صورت گرفته بود و کسی تردید
ندارد که اتحادیه های کارگری (و بالاخص
رهبرانش) گرچه در موضعی کمی چپ تر اما طبق
تعریف در کنار دولت های خودی می ایستند و
جزئی از سیستم حاکم و دمکراسی غربی هستند.
الان هم که دول غربی با جمهوری اسلامی
مشکل دارند، با وارد کردن فشار بر رژیم
ایران تا آنجا که "دمکراسی" و "حقوق بشر"
را تقویت کند مساله ندارند. پس راست از
منعکس کردن اخبار این تظاهرات تا حدودی
خیالش راحت بود و خود را توجیه میکرد که
این حرکت نهایتا به جیب سندیکالیسم و
دمکراسی خواهی میرود. آنچه که راست نمی
توانست ببیند و یا بهتر بگوییم چاره ای در
مقابل آن نداشت این است که وقتی نام کارگر
و حتی همان سندیکا وسط می آید بلافاصله
فضا برای رادیکالیسم کارگری هم باز میشود.
بلافاصله جدال بین چپ و راست، بین
سوسیالیسم و صنفی گری بالا میگرد. این
بویژه در محیط سیاسی ایران صادق است که
سندیکالیسم سنت و ریشه جدی ندارد و در عوض
یک جنبش کارگری رادیکال و یک چپ کمونیستی
کارگری روشن و پخته و سازمان یافته وجود
دارد که از دل انقلاب 57 و جنبش شورایی اش
قد علم کرده و گام به گام جلو آمده است.
حتی
باید گفت قضیه حتی قدری معکوس است. یعنی
دقیقا به دلیل اینکه در ایران چپ قوی است،
به دلیل اینکه علیرغم خرج های کلان برای
مطرح کردن راست و راه حل ها و شخصیت هایش
- از اصلاحات گرفته تا رفراندم، از رضا
پهلوی گرفته تا خاتمی و عبادی و آت اشغال
هایی دست دوم مثل گنجی و دیگر دوم خردادی
های هجرت کرده -، هیچکدام راه به جایی
نبرده است، حالا راست هم مجبور است با برگ
چپ بازی کند. همچنانکه قبلا هم گفتیم (به
مقاله "دوم خرداد از نوع چپ؟" ج.ک 299
رجوع کنید.) اگر راست سعی نکند کمی "چپ"
بشود، بسرعت بیشتر دست را در مقابل چپ
میبازد. لذا سندیکالیسم در این چهارچوب به
امید کل جناح های بورژوازی برای مقابله با
رادیکالیسم سوسیالیستی و کارگری و به محور
تبلیغات و عملکرد همه آنها در قبال آکسیون
9 اوت تبدیل میشود.
امروز
بعد از پایان تظاهرات 9 اوت باید گفت که
راست علیرغم همه تلاشهایش نتوانست مانع
قدرتنمایی چپ و سوسیالیسم و کارگر و حزبش
در 9 اوت شود. این البته از پیش برای ما
معلوم بود و آنرا بروشنی اعلام کرده بودیم
و با همین محاسبه نقش فعالی در قبال این
آکسیون و دامن زدن به آن بعهده گرفتیم.
(در این رابطه به مقاله حمید تقوایی،
"اقدام 18 مرداد، اعتراضی از نوع دیگر"،
رجوع کنید که در همین شماره هم چاپ کرده
ایم.)
البته
راست بیکار نبود و تمام تلاشش را به خرج
داد که حتی الامکان حرکت 9 اوت کمتر
رادیکال و سوسیالیستی باشد. برای مثال
جریانات دوم خردادی که مسامحتا به
"سندیکالیست"، "رفرمیست" و "گرایش راست
جنبش کارگری" مشهور اند، تلاش کردند تا به
لطف اختناق جمهوری اسلامی مانع یک حرکت
اعتراضی وسیع در تهران بشوند. (چیزی که
زمینه اش قوی بود.) آنها تحت بهانه اینکه
امکان اجتماع نیست کوشیدند سنت های جنبش
خودشان را به این حرکت قالب کنند و رسما
چوب لای چرخ تلاش برای برپایی یک اجتماع
اعتراضی در 18 مرداد گذاشتند. اما به نظر
من این کارها در مقابل عظمت جهانی حرکت 18
مرداد حکم کاه در مقابل کوه داشت. در واقع
این جریانات خود را بیش از پیش نزد بدنه
رادیکال سندیکای واحد و همه فعالین چپ و
رادیکال افشاء کردند. در ازای مانع تراشی
حقیر و محدود در مقابل حرکت رادیکال و
سوسیالیستی و کارگری 18 مرداد با دست خود
چند میخ بلند و محکم بر تابوت سیاسی خود
کوفتند. این هم خود نشانه دیگری بود که
راست در این عرصه تا چه حد دست پا چلفتی و
ناتوان است و چگونه از ترس چپ به جمهوری
اسلامی و اختناق و سنت هایش پناه میبرد و
این از چشم جامعه پنهان نمی ماند.
همینطور رسانه های راست کوشیدند تا آنجا
که ممکن است تظاهرات 9 اوت را صرفا در
محدوده همبستگی اتحادیه های کارگری و
خلاصه امری صنفی مطرح کنند. کوشیدند سخنان
رهبر فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل که
"ما به اهداف سیاسی گروههای کاری نداریم و
مساله مان صرفا صنفی است" را برجسته کنند.
اما خود واقعیت آنقدر چپ و رادیکال و
سوسیالیستی و سیاسی بود که هرچقدر هم
اینها آب قاطیش کردند مجبور بودند اسم حزب
کمونیست کارگری و جریانات چپ را بیاورند.
مجبور بودند با زبان بی زبانی اذعان کنند
که چپ و کارگر و سوسیالیسم اکنون در
پیشاپیش جامعه ایران پرچمدار اعتراض به
جمهوری اسلامی و اوضاع موجود است. خصلت
نما تر از همه در این زمینه بی بی سی بود
که مجبور شده بود در گزارشش بگوید که در
تظاهرات لندن تظاهرکنندگان "با سردادن
شعارهای سیاسی علیه حکومت جمهوری اسلامی،
خواهان برقراری جمهوری سوسیالیستی در
ایران بودند". حاج آقا بی بی سی اسم
سوسیالیسم را بشنود تنش کهیر میزند و برای
مثال در جریان انعکاس 16 آذر پلاکارد به
آن بزرگی "سوسیالیسم یا بربریت" را رویت
نفرموده بود. اما اگر اشتباه نکنم این اول
بار و در جریان تظاهرات 9 اوت بود که شعار
"برقراری جمهوری سوسیالیستی در ایران" بر
صفحه سایت بی بی سی ظاهر میشد.
فقط کارگران میتوانند!
در
تظاهرات 9 اوت در خارج کشور طبعا بسیاری
گروهها و سازمانها و فعالین چپ فعال بودند
و چه خوب بود که اینطور بود. اما من
میخواهم بر نقش محوری حزب کمونیست کارگری
تاکید بگذارم و با این کار بهیچ وجه نمی
خواهم اجر کار دیگران را کم کنم. برعکس
میخواهم، توقع و انتظار از حزبمان را بالا
ببرم و بر جایگاه امر رهبری سیاسی و
هوشیار در کل حرکت چپ تاکید بگذارم. حزب
ما بلافاصله با اعلام تظاهرات 9 اوت از
جانب فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل و
فدراسیون جهانی اتحادیه ها به رهبران این
اتحادیه ها نامه نوشت و اعلام کرد که
تظاهرات هایی را در شهرهای مختلف جهان
برپا میدارد. همانطور که در نامه اصغری به
اتحادیه های فوق آمده بود، حزب کوشید همان
نقشی را بعهده بگیرد که در تظاهرات جهانی
15 فوریه در حمایت از کارگران اعتصابی
واحد ایفاء کرد. حزب این کار را کرد. به
ستون فقرات حرکتی تبدیل شد که خیلی عوامل
دیگر دست به دست هم داده بود تا مهیا شود
و خیلی های دیگر هم برایش زحمت کشیدند. و
ایفای این نقش خود نتیجه کاری طولانی تر و
چندین ساله است که جوانترها شاید نمی
دانند و سن دارتر ها هم شاید حضور ذهن
روشنی نداشته باشند.
سابقه
حرکاتی نظیر 9 اوت یا 15 فوریه گذشته از
اینکه ریشه در سنت انترناسیونال مارکس و
لنین دارد، بطور بلافصل و تا آنجا که به
همبستگی با کارگران ایران قریب دو دهه
اخیر برمیگردد، به تلاش های حزب کمونیست
کارگری و رفقایی برمیگردد که سالهاست در
این عرصه تلاش میکنند. نقطه عطف در این
تلاشها اعتصاب کارگران نفت تهران در اواخر
سال 75 و حمایت بی سابقه بین المللی
اتحادیه های کارگری از این اعتصاب بود. در
آن اعتصاب بود که چپ و کارگر و کمونیست
اولین مشق های سنت مبارزاتی را آموخت که
امروز در 9 اوت ثمره آنرا می بینیم. اسناد
آن حرکت در کتابی به نام "فقط کارگران
میتوانند" توسط حزب منتشر و ثبت شده است.
ما در این شماره مقدمه آن کتاب از اصغر
کریمی را چاپ کرده ایم تا مستندتر و ملموس
تر از این زاویه هم به تظاهرات 9 اوت نگاه
کنیم.
اما
مهمترین نکته، آنچه که به نظرم چه در
جریان تجربه 11 سال پیش و چه اکنون
راهنمای ما بوده است، این است که طبقه
کارگر را بعنوان یک طبقه سیاسی و نه یک
صنف دیدیم و می بینیم. اگر به نحوه عمل ما
در 11 سال پیش دقت کنید (مثلا به پیام
منصور حکمت به کارگران نفت که در این
شماره چاپ کرده ایم رجوع کنید) متوجه
خواهید شد که ما خواهان نقش سیاسی طبقه
کارگر در انقلاب و رهبری کل مردم بودیم و
امروز هم همانا این وجه حضور سیاسی طبقه
کارگر و کمونیسم در اوضاع ایران است که
برجسته میشود. تقلیل طبقه کارگر به صنف
دقیقا همان فصل مشترک بورژوازی و چپ های
غیر کارگری و حاشیه ای است. گرچه هریک به
نحو متفاوتی آنرا انجام میدهند. این نکته
ای است که گرچه قبلا اینجا و آنجا به آن
پرداخته ایم باید مفصل تر مورد بحث قرار
گیرد. متاسفانه اکنون باید نشریه را
درآورد و فرصت صحبت بیشتر در این مورد
نیست. امیدوارم بتوانیم در شماره آینده
این بحث را ادامه دهیم.
--------------------------------------------------------------------------------
زیرنویس:
1- ما فعلا به وجه ایرانی تظاهرات 9 اوت
می پردازیم. خیلی روشن است که چه تظاهرات
9 اوت و چه 15 فوریه سال گذشته به نوبه
خود اتحادیه های کارگری نظیر آی تی اف دل
و جرئت داده است که ولو از همان موضع
"همسرنوشتی صنفی" کمی در سیاست جهانی
دخالت کنند. یعنی تظاهرات 9 اوت آثار
مثبتی در تقویت همبستگی جهانی کارگری
خواهد داشت و گرایشات رادیکال در اتحادیه
ها را تقویت خواهد کرد. |
