جوانان کمونیست

سیاوش شهابی: این روزها تلویزیون و رادیو فارسی بی بی سی برنامه های زیادی در مورد "هفتاد سالگی بی بی سی فارسی" پخش میکنند. نظر شما در این مورد چیست؟

مصطفی صابر: بی بی سی، لااقل بخش فارسی آن، از جمله رسانه هایی است که خیلی اصرار دارد که یکجوری القاء کند که "بی طرف" است و "حقیقت" وقایع را گزارش میکند. حتی نفس این تلاش خود توهین به شعور مخاطب است. امروز دیگر همه میدانند که رسانه ها در دست دولت ها و طبقه حاکم ابزاری برای وارونه جلوه دادن دنیا است. دستکم هرکسی میفهمد که رسانه جزء مهمی از کشاکش هر روزه بین منافع گوناگون و متضاد در جامعه حاضر است. لذا ادعای رسانه بی طرف دیگر یک دروغ زمخت است.  بخصوص با این ژورنالیسم نوکر مسلط در دهه های اخیر، این تلاش بی بی سی هم عقب است و هم مضحک.

عقب است،  چون بسادگی مردم چه در ایران و چه در سراسر جهان، از رسانه ها بسیار جلوترند. برای مثال مردم ایران بروشنی میدانند که بی بی سی دارد یک سیاست دقیقا کار شده و جانبدار خبرسازی و خبر پردازی را پیش میبرد. ولی با اینهمه آنرا دنبال میکنند. چرا؟ چون بی بی سی را بعنوان وجهی از یک قدرت سیاسی می بینند. نگاه بی بی سی به دنیا، نگاه نیروها و جریانات معینی به دنیاست. مردم هم دنبال میکنند تا ببیند آن نیروها نظرشان چیست یا سیاستشان چیست. نگاه می کنند تا ببینند چقدر خواستها و آرمانهای خودشان احیانا در این بنگاه ها منعکس است. چقدر روی آنها فشار گذاشته است.  نگاه میکنند تا از موازنه قوای سیاسی سر در بیاورند. مردم دنیا، و بویژه مردم ایران که بشدت سیاسی اند، بر خلاف تلقی و فرض سیاستگزاران بی بی سی ابله نیستند و یاد گرفته اند بین خطوط اخبار و تفاسیر را بخوانند تا بتوانند به حقیقت ماجرا چنانکه هست  نزدیک شوند. (در پرانتز بگویم، دلیل پایه ای عروج پدیده ای مثل  ویکی لیکس و  ژورنالیسم افشاگر در سالهای اخیر همین حقیقت یعنی جلوتر بودن مردم از رسانه ها و دولت ها و احزاب پشت سر آنها است.)

اما مضحک است، چون حضرات واقعیات به این بزرگی را روی خود نمی آورند، تغییر دنیا و تغییر شعور مردم دنیا را متوجه نیستند یا فکر میکنند ایشاء الله گربه است و با این پروپاگاندای عقب افتاده در تعریف و تمجید از بی بی سی فقط حوصله آدم را سر میبرند. البته حضرات گویا قدری متوجه شوری آش شان شده اند و در تبلیغات مربوط به "هفتاد سال بی بی سی" سعی میکنند فرمولبندی هایشان را قدری تلطیف کنند. مثلا میگویند: "در این هفتاد سال بی بی سی فارسی همراه مردم ایران و  افغانستان بوده است"!! حالا "بی طرف است" تبدیل شده به عبارت "در کنار مردم". اینها همینقدر متوجه موضوع هستند، نه بیشتر.

این شیوه تبلیغات در تعریف و تمجید از بی بی سی احتمالا مختص بخش فارسی باشد. یک جور اعتراف است به  این که تا چه حد بی بی سی فارسی در نظر غالب مردم ایران بعنوان بنگاه خبرورزی حول سیاست های معینی شناخته شده و حالا بی بی سی فارسی گویا عقل کرده و بودجه خرج میکند تا مگر این تصویر را عوض کند. نمی دانم بقیه بی بی سی هم همینطور است یا نه، اما بی بی سی فارسی درست عین یک حزب سیاسی یک جنبش معین اجتماعی و با ملاحظات اکید حزبی عمل میکند. رسانه یک جنبش سیاسی معین در ایران است. منظورم جنبش ملی اسلامی است که یکسرش امثال منتظری، بازرگان، خاتمی، موسوی  و کلا دوم خردادی های رژیمی است و سر دیگرش اکثریت، حزب توده، جمهوری خواهان، "دگر اندیشان" نیمه مسلمان و خلاصه دوم خردادی های اپوزیسیون است. حتی بیش از این،  شما وقتی پای صحبت دبیران و سردبیران بی بی سی فارسی می نشنید بلااستثناء احساس میکنید پای حرف یک توده ای و اکثریتی کارکشته نشسته اید. حتی از دیگر گرایشات روشنفکری بورژوازی  در ایران، برای مثال روشنفکران سکولار و لائیک، یا از جنبش دیگر بورژوازی ایران یا همان ناسیونالیست های پروغرب و رژیم سابقی ها، در بی بی سی خبری نیست. اگر هم  گاه گاه سروکله برخی از اینها پیدا شود یا برای این است که سوال پیچ شان کنند و سیاست هایشان را بزنند و یا حداکثر قدری این چهره یکجانبه و بشدت جانبدار بودن بی بی سی را تلطیف کنند.  گویی بی بی سی فارسی را حزب توده و اکثریتی ها با پول وزارت خارجه انگلیس میچرخانند تا کل جنبش ملی اسلامی را متحد کنند و متحد نگاه دارند تا مگر فرجی باشد برای استحاله و تغییر به گام به گام رژیم اسلامی. میدانیم که جمهوری اسلامی دولت همین جنبش ملی اسلامی است. لذا  بی بی سی هم خیلی مراقب است تا در قبال جمهوری اسلامی از خط قرمز ها عبور نکند. برای مثال سرنگونی طلبی در بی بی سی نه فقط هیچ جایی ندارد بلکه مستقیم و غیر مستقیم زیر ضرب است، انقلاب که دیگر جای خود دارد، خشونت است و محکوم. دقیقا بخاطر حفظ رژیم اسلامی و تغییر تدریجی آن،  رادیکالیسم و سکولاریسم که خود را به رسانه های دیگر بورژوازی بدرجه ای تحمیل کرده،  تقریبا جایی در بی بی سی فارسی ندارد.  ولی تا دلتان بخواهد برنامه میسازند تا به مخاطب القاء کنند که "آیت الله  منتظری پدر حقوق بشر ایران" است! ناسیونالیسمی که بی بی سی تبلیغ میکند هم دقیقا ناسیونالیسم نوع جبهه ملی – حزب توده ای است. بهر حال در این زمینه زیاد میشود گفت. لااقل تا آنجا که بی بی سی را در سی و چند سال گذشته دنبال کرده ام این رسانه از "خمینی در ماه رویت شد" به "منتظری پدر حقوق بشر" رسیده است. پیشرفتش در همین حد بوده است، البته بعلاوه برخی نوآوری های تکنیکی و ژورنالیستی در پیشبرد همین سیاست.

با این همه بی بی سی فارسی نمی تواند همچنان در عصر دایناسورها زندگی کند و به موثر بودن تلاش هایی نظیر تبلیغات شبه جمهوری اسلامی برای هفتاد سالگی اش دلخوش کند. دیر یا زود وضع در بی بی سی هم تغییر خواهد کرد. دیر یا زود شکست جنبش ملی اسلامی در جامعه ایران که الان فقط به ریش خامنه ای و رجز خوانی های احمدی نژاد و چاقوی امثال طائف  بند است، بی بی سی را هم زیر و رو خواهد کرد. فعلا میتوان گفت تا اینجا بی بی سی فارسی یکی از مقاوم ترین سنگرهای جنبش پوسیده ملی اسلامی و تلاش بورژوازی برای حفظ و در عین حال اصلاح جمهوری اسلامی  در ایران بوده است.  اینرا بی بی سی بویژه مدیون ولی نعمت خود "بریتانیای کبیر" است که گرچه موقعیت پر اقتدار گذشته خود در سیاست جهان را از دست داده است، اما همچنان وجدان آگاه ارتجاع سیاسی بورژوازی است.