فسيل ۴۷ ميليون ساله؛ حلقه گم شده داروين؟
گروهي از دانشوران زيست شناسي و علم تکامل از يک فسيل تقريبا کامل و دست نخورده که قدمت آن به ۴۷ ميليون سال پيش بازميگردد پرده برداشتند. اين فسيل ِ يک پستاندار نخستين است و ميتواند حلقه گم شده در زنجيره تکامل از پستانداران نخستين تا انسان باشد که دهههاست دانشوران زيست شناسي در جستجوي آن هستند. به نظر ميرسد که اين جاندار انگشتاني منعطف شبيه به انسان و به جاي چنگال نيز ناخن داشته است. جزئيات اين فسيل نشان ميدهد که قامت اين جاندار به اندازه يک گربه بوده است. دانشوران ميگويند که شکل استخوانهاي پاي اين جاندار شاهدي است در تاييد تغييرات تکاملي که در نهايت منجر شد به اينکه گروهي از پستانداران نخستين بتوانند بر دو پاي خود بايستند.
اين کشف بزرگ اگر تاييد شود، ميتواند بالاخره تئوري چارلز داروين را در مورد تکامل جانداران به قطعيت نزديک کند.
نامي که براي اين فسيل برگزيده شده «ايدا» است که از قرار معلوم نام دختر يکي از دانشوران مسئول اين تحقيقات است ولي رسما به اين فسيل لقب «مسلي دارويني» داده شده که برگرفته شده از «مسل» محل کشف اين فسيل و نام داروين است. جارن هوروم دانشور در اين تحقيقات در مراسم پرده برداري از اين فسيل که سه شنبه در موزه تاريخ طبيعي آمريکا برگزار شد گفت: « تصوير اين فسيل به احتمال زياد در تمام کتابهاي درسي طي صد سال آينده منتشر و مورد رجوع خواهد بود. اين فسيل را ابتدا در سال ۱۹۸۳ گروهي از جستجو گران آماتور در يک دهانه آتشفشاني در منطقه مسل واقع در اطراف شهر فرانکفورت آلمان پيدا کردند. بازمانده بسياري از جانداران آن دوران به شکل خارق العادهاي در اين منطقه به فسيل بدل شده و در طول تاريخ حفظ شدهاند.با وجود اينکه اين منطقه به خاطر داشتن فسيلهاي با ارزش شهرت داشته ولي جستجوگران آماتوري که اين مورد را يافتند از ارزش منحصر به فرد آن اطلاع نداشتند. سالها بعد دانشگاه اوسلو اين فسيل را خريداري کرده و جارن هوروم، زيستشناس اين دانشگاه، به مدت دو سال و به صورت پنهاني تحقيقات خود را در مورد آن انجام داد.ينس فرانزن دانشور ديگري که در اين تحقيقات شرکت داشته در مورد اهميت اين فسيل گفت: «اين کشف ميتواند هشتمين مورد از عجايب جهان تلقي شود. اين فسيل ممکن است مادر اجدادي انسان نباشد ولي از نظر موقعيت ِ اين جاندار در زنجيره تکامل، ميتوان آن را خاله اجدادي انسان تلقي کرد.
آغاز پرهزينه ترين ماموريت فضايی
روز پنجشنبه دو تلسکوپ پيشرفته سوار بر «موشک آريان» از ايستگاه فضايي در گينه فرانسه به فضا پرتاب شدند. اين دو تلسکوپ به نامهاي «هرشل» و «پلانک» در جستجوي اطلاعات بيشتر در مورد پيدايش و تکامل کهکشان در فضا به گردش در ميآيند. سفر اين دو تلسکوپ از پايگاه فضايي کورو در گينه فرانسه به نقطه آغاز گردش خود در فضا حدود نيم ساعت طول کشيد. ماهوارههاي حامل اين تلسکوپها در ارتفاع ۱۱ هزار کيلومتري از سطح کره زمين از موشک حامل آنها جدا شده و هر يک مسير جداگانه خود به سمت نقطه استقرار خود در فاصله ۱۰۵ ميليون کيلومتري از زمين را آغاز خواهند کرد. ژان ژاک دوردين مدير آژانس فضايي اروپا گفت: « اين پروژه محصول سالها کار هزاران دانشور و مهندس در سراسر اروپا است. تکنولوژي که اين دو تلسکوپ از آن برخوردار هستند کاملا منحصر به فرد است و اطلاعات علمي که جمع آوري خواهند کرد بسيار با ارزش و خارق العاده خواهد بود. هرشل بزرگترين تلسکوپي است که تاکنون به فضا فرستاده شده است. قطر دايره آينه آن سه و نيم متر است ولي با اين اندازه بزرگ به خاطر استفاده از سيليکن که ماده جديدي در توليد سطوح آينهاي است وزن آن فقط حدود ۳۵۰ کيلوگرم است. اين تلسکوپ در مقابل اشعه مادون قرمز و امواج راديويي مادون ميليمتر حساس است. قابليت ديد آن ميتواند از ابر، غبار و گازهاي موجود در فضا عبور کرده و ستارهها را به هنگام تولد آنها رصد کند. تلسکوپ هرشل براي شناخت نحوه شکلگيري ستارههاي جديد و چگونگي شکلگيري آنها در ميلياردها سال که از تاريخ کهکشان ميگذرد کمک جدي خواهد کرد. از اين طريق اطلاعات مهمي در مورد شکل گيري خورشيد و منظومه شمسي نيز جمع آوري خواهد شد. پلانک نيز يک تلسکوپ اطلاعاتي – احتسابي است و نقشه فضا را از طريق موجهاي طولاني تر نور بررسي خواهد کرد. اين تلسکوپ دقيق ترين ارزيابي و اندازه گيري از «کهنترين موجهاي نوري» کهکشان را به دست خواهد آورد. به اعتقاد دانشوران علوم فضايي اين «موجهاي نور کهن» حدود ۳۸۰ هزار سال پس از انفجار بزرگ اوليه که نقطه آغاز شکلگيري کهکشان بوده است در فضا پخش شده اند. بررسي تنوع درجه حرارت در اين انرژي گرمايي ميتواند اطلاعات بيشتري را در مورد ساختار اوليه کهکشان ارائه دهد. پس از دو ماهواره تجسسي ناسا، پلانک سومين فضاپيمايي است که اين پديده را مورد بررسي قرار خواهد داد.به گفته مسئولان پروژه ساخت اين تلسکوپ ، پلانک داراي دقيقترين قدرت ديد و وسيعترين دامنه جذب فرکانسها در ميان تلسکوپهاي فضايي است که تاکنون ساخته شده اند. بنابراين به شناخت و ارزيابي تمامي جزييات ساختاري کهکشان با دقت بسيار بالا – مثل محتويات ، نحوه تکامل و هندسه جعرافيايي هر بخش – کمک موثري خواهد کرد.
تلسکوپهاي فضايي هرشل و پلانک هر يک مختصات و کار جداگانه اي دارند ولي هر دو محصول يک برنامه تحقيقاتي طولاني مدت از سوي آژانس فضايي اروپا هستند. طرح تحقيقاتي و ساخت اين دو تلسکوپ از اواسط دهه ۱۹۸۰ آغاز شده است. مدير آژانس فضايي اروپا ميگويد که هيچيک از اين تلسکوپها بيمه نشده اند. وي تاکيد ميکند که موشک آريان حامل اين دو تلسکوب، موشک بسيار قابل اتکايي است و درصد ريسک آن بسيار ناچيز است. به گفته وي تمام آزمايشهاي ممکن براي پيشگيري از بروز هر خطا يا صانحهاي انجام شده است ولي به هر حال درصدي از نگراني وجود دارد چون هيچگاه نميتوان از سرنوشت يک ماموريت فضايي اطمينان کامل حاصل کرد.
شاتل فضايی آتلانتيس به زمين بازگشت
شاتل فضايي آتلانتيس بعد از يک ماموريت ۱۳ روزه به زمين بازگشته است. اين شاتل روز يکشنبه (۲۴ مه) در ساعت ۱۵:۳۹ دقيقه به وقت گرينويچ در يک پايگاه هوايي در ايالت کاليفرنياي آمرکا فرود آمد. ناسا فرود شاتل آتلانتيس را موفقيت آميز ارزيابي کرده است. آتلانتيس دوشنبه (۱۱مه) براي تعمير تلکسوپ فضايي هابل از فلوريدا عازم فضا شده بود. قرار بود اين شاتل در مرکز فضايي کندي در فلوريدا فرود بيايد. اما به دليل وضع نامساعد هوا، آتلانتيس حدود سه روز ديرتر از موعد مقرر در پايگاه هوايي ادواردز در کاليفرنيا فرود آمد. تيم فضانوردان آتلانتيس در اين ماموريت موفق به تعمير تلسکوپ فضايي هابل شد. برخي از ستاره شناسان، تلسکوپ فضايي هابل را مهم ترين ابراز علمي ايي که تا کنون اختراع شده مي دانند. فضانوردان آتلانتيس به منظور تعمير هابل و نيز نصب دروبين هاي پيشرفته در اين تلسکوپ ۵ بار در فضا راهپيمايي کردند، ماموريتي دشوار اما موفقيت آميز که به گفته ناسا بين ۵ تا ۱۰ سال عمر هابل را افزايش داده است.
| < قبلی | بعدی > |
|---|
